Hành động toàn cầu vì tầng ozone và giải pháp làm mát bền vững

Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn
Ngày 16/9 hằng năm là Ngày Quốc tế Bảo vệ Tầng Ozone, dịp để toàn cầu cùng nhìn lại chặng đường bảo vệ "lá chắn tự nhiên" của Trái Đất và thúc đẩy các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu. Năm 2026 đánh dấu cột mốc 10 năm Bản sửa đổi Kigali được thông qua với thông điệp: bảo vệ tầng ozone phải song hành cùng giảm phát thải và phát triển các giải pháp làm mát bền vững.

Từ Nghị định thư Montreal đến Bản sửa đổi Kigali

• Nghị định thư Montreal (1987): Đã thúc đẩy các quốc gia từng bước loại bỏ các chất làm suy giảm tầng ozone, chuyển đổi công nghệ sang các chất thay thế an toàn hơn.

• Bản sửa đổi Kigali (2016): Tiếp tục đưa các chất HFC (hydrofluorocarbon) vào lộ trình giảm dần. Dù không trực tiếp phá hủy tầng ozone, HFC lại có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu rất cao và đang được sử dụng phổ biến trong ngành điều hòa, làm lạnh.

• Xu hướng làm mát bền vững: Không dừng lại ở việc thay thế môi chất lạnh thân thiện hơn (chỉ số GWP thấp), mà còn bao gồm giảm nhu cầu làm mát, nâng cao hiệu suất năng lượng của thiết bị và kiểm soát phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Bà Inger Andersen – Giám đốc điều hành UNEP – nhấn mạnh lời kêu gọi các quốc gia sớm phê chuẩn Bản sửa đổi Kigali, đồng thời khuyến khích các ngành công nghiệp đẩy mạnh đầu tư vào các giải pháp làm mát tiết kiệm năng lượng, thân thiện với khí hậu.

Nỗ lực và cam kết hành động của Việt Nam

Việt Nam tham gia Công ước Vienna và Nghị định thư Montreal từ năm 1994, phê duyệt Bản sửa đổi Kigali vào năm 2019:

• Kết quả đạt được: Đã loại trừ hoàn toàn các chất CFC, Halon, CTC; từng bước giảm HCFC và quản lý HFC theo hạn ngạch nhập khẩu từ năm 2024. Theo Ban Thư ký Ozone, nỗ lực này đã góp phần ngăn ngừa khoảng 260 triệu tấn CO₂ tương đương phát thải ra môi trường.

• Mục tiêu tương lai:

  • Đến năm 2040: Chấm dứt nhập khẩu các chất HCFC.

  • Đến năm 2045: Loại trừ 80% lượng tiêu thụ các chất HFC, giúp giảm trực tiếp 11,2 triệu tấn CO₂ tương đương, đóng góp vào mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Vai trò then chốt của doanh nghiệp và cộng đồng

Ông Nguyễn Tuấn Quang – Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu (Bộ TN&MT) – khẳng định: Doanh nghiệp đóng vai trò tiên phong trong việc hiện thực hóa các kế hoạch quản lý, loại trừ chất suy giảm tầng ozone và khí nhà kính. Thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ:

1. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức tuân thủ quy định pháp luật và nhận diện lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp.

2. Tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ kỹ thuật viên.

3. Thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm tranh thủ nguồn lực và tiếp cận các công nghệ tiên tiến trên thế giới.

Bên cạnh trách nhiệm của nhà nước và doanh nghiệp, mỗi cá nhân đều có thể chung tay bảo vệ môi trường thông qua những thói quen hàng ngày: sử dụng điều hòa hợp lý, ưu tiên thiết bị tiết kiệm năng lượng và thực hiện bảo dưỡng máy móc định kỳ, đúng cách.